Rozdział 49.
Konfiguracja węzła WAIS

E:\Moje dokumenty\HELION\Linux Unleashed\Indeks\49.DOC              721

Rozdzia³ 49. ¨ Konfiguracja węzła WAIS              735

Tim Parker

W tym rozdziale:

u                                             Kompilowanie i instalacja programu freeWAIS             

u                                             Konfigurowanie programu freeWAIS             

u                                             Uruchamianie serwera freeWAIS             

u                                             Tworzenie własnych indeksów dla programu WAIS             

WAIS (ang. Wide Area Information Service) to narzędzie obsługiwane za pośrednictwem systemu menu, pozwalające na wyszukiwanie słów kluczowych w bazach danych o dokumentach dostępnych w systemie. Program WAIS został opracowany w firmie Thinking Machines, ale jak tylko zdobył popularność, zajęła się nim specjalnie w tym celu założona firma WAIS Incorporated. Jego darmowa wersja, znana pod nazwą freeWAIS została udostępniona instytucji Clearinghouse for Networking Information Discovery and Retrieval (CNDIR) - i jest to wersja najczęściej spotykana w systemach linuxowych.

WAIS pozwala na wyszukiwanie wprowadzonych przez użytkownika słów kluczowych czy nawet zdań w bazach danych. Typowy wygląd okienka tego programu przedstawia rysunek 49.1 (wyniki wyszukiwania pochodzą z pierwotnego serwera WAIS, dostępnego pod adresem http://www.wais.com; można tam również znaleźć wiele przykładów demonstrujących możliwości tego programu). W przykładzie przedstawionym na rysunku próbowaliśmy znaleźć słowa kluczowe „hubble” (amerykański astronom, jego imieniem nazwano jeden z największych teleskopów; wielkość liter w programie WAIS nie ma zwykle znaczenia) i „magnitude” (jasność gwiazdowa). Po przeszukaniu wszystkich dostępnych indeksów baz danych, WAIS przedstawia wyniki poszukiwań – odpowiednie okienko przedstawione jest na rysunku 49.2.

Dane generowane przez program WAIS, wyświetlane w przeglądarce WAIS (jak na rysunkach) lub przeglądarce WWW, zawierają listę wszystkich dokumentów spełniających kryteria wyszukiwania, wraz z punktacją od 0 do 1000, pozwalającą użytkownikowi ocenić, jak dobrze każdy z dokumentów spełnia zadane kryteria (im lepiej, tym więcej punktów).

Po zakończeniu wyszukiwania można zdefiniować nowe kryteria lub przejrzeć znalezione dokumenty. Na rysunku 49.3 przedstawione jest okno przeglądarki WWW zawierające jeden ze znalezionych dokumentów. WAIS potrafi obsłużyć wiele formatów plików, włączając w to dokumenty tekstowe, pliki audio, grafiki w formacie GIF i JPEG, a także pliki binarne.

Najczęściej używaną w systemach linuxowych wersją programu WAIS jest freeWAIS. W tym rozdziale pokażemy, jak można skonfigurować komputer linuxowy jako serwer WAIS. Warto rozważyć umożliwienie korzystania z takiej usługi szczególnie wtedy, gdy chcesz udostępnić innym użytkownikom większą ilość informacji – mogą to być informacje o produktach, o Twoim hobby czy dane praktycznie każdego innego typu, o ile chcesz udostępnić je innym użytkownikom sieci lokalnej lub Internetu.

Pakiet freeWAIS składa się z trzech części: programu indeksującego dokumenty, serwera WAIS oraz programu klienta. Program indeksujący służy do generowania baz danych, zawierających indeksy, składające się ze słów kluczowych i tabeli ich wystąpień w dokumentach. Serwer zapewnia obsługę zapytań użytkownika na podstawie plików z indeksami. Program klienta umożliwia użytkownikowi dostęp do systemu WAIS – jest to zwykle przeglądarka WAIS lub WWW. Przeglądarki WWW mają tę przewagę nad przeglądarkami WAIS, że prócz stron WAIS potrafią również wyświetlać dokumenty HTML.

Następcą programu WAIS jest program ZDIST (kompatybilny ze swym poprzednikiem). Zachowuje się on bardzo podobnie do programu WAIS; wszystkie zmiany są opisane w dokumentacji. ZDIST ma kilka nowych cech, jest również nieco mniejszy i szybszy niż freeWAIS. Ponieważ jest jednak wciąż w fazie testów, skoncentrujemy się na programie freeWAIS.

Kompilowanie i instalacja programu freeWAIS

Program freeWAIS jest często dołączany do pełnych dystrybucji Linuxa, ale jest również dostępny w wielu węzłach FTP i BBS. Można go także załadować łącząc się z adresem http://ls6-www.informatik.uni-dortmund.de/ir/projects/freeWAIS-sf/index.html. W węźle tym dostępne są zarówno pliki wykonywalne przeznaczone dla różnych komputerów, jak i kod źródłowy, który może być dostosowany do potrzeb wielu systemów.

Jednym z plików wchodzących w skład dystrybucji tego programu jest plik Makefile, ułatwiający kompilację programu, który powinien znaleźć się w katalogu docelowym. Jeśli kompilujesz kod źródłowy samodzielnie, powinieneś upewnić się, że wszystkie zmienne definiowane w pliku Makefile mają poprawne wartości. W większości przypadków wskazują one na standardowe programy użytkowe – wtedy nie trzeba ich modyfikować. Poniżej przedstawiamy kilka zmiennych, których modyfikacja może okazać się niezbędna:

CC              nazwa dostępnego w systemie kompilatora C (zwykle cc lub gcc);

CURSELIB              wartość odpowiadająca wersji biblioteki curses używanej w systemie;

TOP              pełna ścieżka dostępu do katalogu zawierającego kod źródłowy programu WAIS.

Znaczniki wyszczególnione w zmiennej CFLAGS pozwalają na określenie zachowania kompilatora. Dostępnych jest wiele znaczników – większość z nich jest opisana w dokumentacji rozprowadzanej wraz z kodem źródłowym. W większości systemów linuxowych wystarcza pozostawienie wartości domyślnych. Warto jednak wspomnieć o znaczeniu kilku z nich, ponieważ możesz chcieć zmienić ich wartość. Najistotniejsze są znaczniki dotyczące programu indeksującego – w praktyce przydatne mogą być dwa z nich:

-DBIO              pozwala indeksować symbole i terminy biologiczne – znacznik ten powinien być używany tylko wtedy, gdy w Twoim węźle udostępniane są materiały z dziedziny biologii;

-DBOOLEANS              pozwala używać operatorów logicznych AND (iloczyn) i NOT (negacja), dzięki czemu możliwe jest bardziej precyzyjne określanie kryteriów wyszukiwania.

Znacznik –DBOOLEANS umożliwia używanie operatorów logicznych przy podawaniu kryteriów wyszukiwania. Jeśli na przykład szukasz słów kluczowych „zielony las”, WAIS domyślnie będzie szukał każdego ze słów oddzielnie, niezależnie również przyznając punkty. Jeżeli przy kompilacji aktywny będzie znacznik –DBOOLEANS, będzie można poszukać dokumentów, w których oba słowa występują jednocześnie, używając operatora AND (iloczyn logiczny).

Oto kilka innych znaczników, które mogą być przydatne do określania zachowania się systemu WAIS jako całości:

-DBIGINDEX              powinien być ustawiany tylko wtedy, jeśli w węźle udostępnianych jest dużo (tysiące) dokumentów;

-DLITERAL              pozwala na wyszukiwanie całych tekstów, zamiast wyszukiwania wystąpień pojedynczych wyrazów wchodzących w skład tekstu;

-DPARTIALWORD              umożliwia używanie gwiazdki jako symbolu wieloznacznego (na przykład auto*);

-DRELEVANCE_FEEDBACK              jeśli znacznik ten jest ustawiony na ON, użytkownik może wykorzystać wyniki poprzedniego wyszukiwania jako nowe kryteria wyszukiwania – taka możliwość jest dość przydatna w praktyce.

Zawartość pakietu freeWAIS jest rozrzucona po wielu katalogach; przeznaczenie większości z nich jest oczywiste (w katalogu bin znajdują się pliki wykonywalne, w katalogu man – strony man itd.). Katalogi używane przez program freeWAIS w domyślnej konfiguracji to:

bin              pliki wykonywalne;

config.c              pliki źródłowe w języku C, służące do konfiguracji;

doc              pliki zawierające dokumentację i odpowiedzi na często zadawane pytania;

include              pliki nagłówkowe, używane przez kompilator;

lib              pliki bibliotek;

man              strony man;

Src              kod źródłowy programu freeWAIS;

Wais-Sources              katalog serwerów internetowych;

Wais-Test              przykładowe skrypty programu indeksującego.

Po wprowadzeniu odpowiednich poprawek do pliku konfiguracyjnego można skomplować program freeWAIS, wydając polecenie:

make linux

Domyślnie program make generuje dwa programy klienta: swais i waisq. Jeśli chcesz skompilować wersję przeznaczoną do pracy w systemie X Window o nazwie xwais (przydatną, jeśli chcesz umożliwić dostęp z terminali X lub konsol), usuń z pliku Makefile znacznik komentarza w wierszu, który kończy się tekstem makex.

Konfigurowanie programu freeWAIS

Po prawidłowym skompilowaniu i zainstalowaniu programu freeWAIS można przystąpić do indeksowania zgromadzonych w systemie dokumentów. Zwykle w tym celu tworzony jest nowy katalog, o nazwie wsindex. Często umieszcza się go w katalogu głównym (/wsindex), ale wielu administratorów woli przechowywać go w jakimś innym, wydzielonym miejscu (na przykład /usr/wais/wsindex). Należy wziąć pod uwagę fakt, że jeśli pliki z indeksami będą trudne do zlokalizowania, użytkownicy mogą mieć problemy z ich odszukaniem.

Katalog wais-test, tworzony podczas instalacji programu freeWAIS, zawiera skrypt o nazwie test.waisindex, który umożliwia automatyczne wygenerowanie czterech plików indeksowych. Są one używane do sprawdzenia, czy program freeWAIS działa poprawnie, demonstrują również różne możliwości indeksowania i wyszukiwania. Wspomniane pliki to:

test-BOOL              indeks trzech przykładowych dokumentów, używający wyrażeń logicznych i synonimów;

test-COMP              indeks demonstrujący obsługę skompresowanych plików źródłowych;

test-Docs              indeks plików znajdujących się w katalogu doc, demonstrujący możliwość rekursywnego przeszukiwania katalogów;

test-Multi              indeks grafik w formacie GIF z możliwością obsługi wielu dokumentów.

Ostatni z czterech plików indeksowych jest poprawnie obsługiwany tylko w wersji opartej na interfejsie X, ale pozostałe trzy powinny działać poprawnie z każdą wersją przeglądarki.

Po upewnieniu się, że system indeksowania działa poprawnie, i że wszystkie składniki pakietu freeWAIS zostały prawidłowo zainstalowane, należy utworzyć indeks dokumentów dostępnych w systemie. Można to zrobić na dwa sposoby, używając polecenia waisindex z opcją –t i jednym z poniższych słów kluczowych:

one_line              indeksowanie każdego wiersza dokumentu, pozwalające na dostarczanie dokładniejszej informacji co do miejsca wystąpienia szukanego słowa;

text              indeksowanie całych dokumentów, przez co w przeglądarce pojawia się tylko nazwa dokumentu, w którym występuje szukany wyraz.

Polecenie waisindex pozwala również na podanie nazwy pliku z indeksami, który należy wygenerować (opcja –d, po której następuje nazwa pliku) oraz katalogów lub plików, które mają zostać poindeksowane. Przykładowo, jeśli chcesz utworzyć indeks dla plików znajdujących się w katalogu /usr/sales/sales-lit i zachować go w pliku o nazwie sales, indeksując każdy wiersz dokumentu osobno, powinieneś wydać polecenie:

waisindex –d sales –t one_line /usr/sales/sales_lit

Ponieważ nie jest podana pełna ścieżka dostępu do generowanego pliku indeksu, zostanie on utworzony w katalogu bieżącym.

Po uruchomieniu serwera WAIS (patrz podrozdział „Uruchamianie serwera freeWAIS”), możesz przetestować pliki indeksów wydając polecenie waissearch. Aby na przykład znaleźć w pliku z indeksami tekst „WAIS”, wydaj polecenie:

waissearch –p 210 –d plik_indeksowy WAIS

Opcja –p pozwala na podanie numeru portu TCP (domyślnie 210), natomiast opcja –d służy do poinformowania programu waissearch o położeniu pliku indeksowego. Jeśli przeszukiwanie zakończy się pomyślnie (tzn. zostanie odnaleziony co najmniej jeden plik spełniający zadane kryteria), wyświetlona zostanie informacja o liczbie zwróconych rekordów i punktacji przyznanej każdemu ze znalezionych dokumentów. Jeśli nie otrzymałeś żadnych komunikatów lub otrzymałeś komunikat o błędzie, powinieneś sprawdzić, czy do plików konfiguracyjnych wprowadzone zostały prawidłowe informacje i czy plik indeksowy został wygenerowany poprawnie.

Ostatnim krokiem, wymaganym dla zapewnienia dostępu do pliku indeksowego użytkownikom Internetu, jest wydanie polecenia:

waisindex –export –register nazwy_plikow

gdzie nazwy_plikow to nazwy plików indeksowych. Polecenie to powoduje zarej...