* Saint-Pierre w Chauvigny, 2 poł. XII w.
Pseudohala z obejściem z wieńcem kaplic. Wnętrze bogato polichromowane, ornamenty na trzonach kolumn, mistykalny styl kapiteli w dwóch kolorach: biel i czerwień.
* ANJOU
* Opactwo Fontevraud, 1101-1119: kons.
Kościół klasztorny w typie kościoła kopułowego, jednonawowy z transeptem i obejściem.
^'AKvmmvpri
* Saint-Front w Pèrigueux, ok. 1120
Kościół kopułowy na planie krzyża greckiego, od wschodu 3 apsydy, jedna na belce. Zachodnia kopuła nad grobem św. Fronta. Założenie 5kopułowe na pendentywach, kolebkach i kolumnach. Zach. masyw jednowieżowy, fasada na planie krzyża greckiego. Przypomina swoim rozwiązaniem bazylikę św. Marka w Wenecji.
* CHARENTE-MARITIME
* Saint-Pierre w Angouléme, 1120-1130
Kościół kopułowy, jednonawowy na planie krzyża łac., z transeptem i obejściem. Masyw zach. dwuwieżowy, nawa gł. kryta 3 kopułami na pendentywach, transept również 3 kopuły, na skrzyżowaniu kopuła 8boczna. Założenie 6kopułowe, chór zamknięty apsydą z 4 kaplicami radialnymi.
* Saint-Pierre-de-la-Tour w Aulnay-le-Saintonge, po 1130
* Sainte-Marie-des-Dames w Saintes, 2 tercja XII w.
PÓŁNOC FRANCJI
* NORMANDIA
Surowy charakter (uwarunkowane topograficznie; specyfika etniczna normandzkich władców), architektura eksperymentalna, impuls dla gotyku we Francji. Wypracowany styl, dwuwieżowa, potężna fasada, ściana wewnętrzna 3kondygnacyjna- środkowa: ganek emporowy, nawa gł. wydłużona, kryta stropem a nawy boczne sklepione.
Bazylikowe kościoły o wysokich nawach głównych umożliwiających umieszczenie w ścianach powyżej dachów naw bocznych dużych okien. Nawy główne z uwagi na ich wysokość i brak możliwości zrównoważenia sił rozporu od sklepień przykrywano drewnianymi wieźbami albo w okresie późniejszym sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Fryzy, archiwolty i kapitele zdobi płaskorzeźba o motywach geometrycznych. Fasady z trzema portalami flankują potężne wieże.
* Kościół opacki w Bernay, 1017-1040.
* Opactwo Notre-Dame w Jumiéges, 1040-1067.
* Saint-Étienne w Caen (kościół św. Szczepana), Abbaye-aux-Hommes, 1062-1081, kons. 1073.
Wnętrze: podział horyzontalny, ażurowy ciąg balustrady, kondygnacje symetryczne względem siebie, detal arch.: surowy, ciężki i prosty. Fasada zach.: masywna, lizeno-szkarpy, zasygnalizowany podział pionowy, ale też horyzontalny, dwuwieżowa: 3kondygnacyjna- ślepe nisze, wąskie wnęki okienne i od góry biforia i dzwonnica.
* La Trinité w Caen (kościół św. Trójcy), Abbaye-aux-Dammes, 1050-1077.
Chór schodkowy, apsyda gł. zakończona półkoliście, 2 apsydiole po bokach, nie ma komunikacji między gł. prezbiterium a aneksami bocznymi, wieża na skrzyżowaniu naw. Wnętrze 3kondygnacyjne, ale nieregularne, partia arkad jest wydłużona od wyższych kondyg., arkady spięte na filarach służkowych, ornament meandryczny, gzyms ornamentalny, partia środkowa: triforium, surowa wikińska ornamentyka. Fasada zach. dwuwieżowa, widoczny podział wnętrza, malejący ciąg ku górze, większa horyzontalność.
KOŚCIOŁY RELIKWIOWE (PIELGRZYMKOWE)
Na trasie pielgrzymek do Composteli: cel pielgrzymów. Cztery drogi prowadzące: via Turonensis, via Lemovicensis, via Podiensis, via Tolosane. Pseudobazyliki, wnętrze opływowe, wielonawowe z obejściem, krypta i ołtarz- wystawianie relikwii, ściany 2kondygnacyjne: arkady i empory (dostępne dla wiernych), nawa gł. pozbawiona okien. Prezbiterium zakończone półkoliście z wieńcem kaplic, 5 kaplica ambitu zazwyczaj pod wezwaniem NMP- ta na osi, transept podzielony na przęsła z obejściem, kaplice przy transepcie, podobne proporcje- szerokość przęsła transeptu odpowiada szerokości przęsła nawy głównej.
* Katedra Santiago da Compostela w Hiszpanii, 1078-1125.
3nawowy, długi korpus nawowy oraz transept również 3nawowy, krypta z grobem i relikwiami św. Jakuba, wieniec kaplic z prostokątną kaplicą na osi. Wnętrze 2kondygnacyjne, arkady wysokie i długie a empory krótsze. Dwuwieżowa fasada zach.
lubiejaszczury