Na południu Italii istotny wpływ wywiera architektura Bizancjum. W tym rejonie budowane są kościoły na planie podłużnym, krzyża łacińskiego lub centralno-krzyżowym z kopuła wspartą na trompach lub żaglach. Wpływy bizantyjskie widoczne są także w wystroju wnętrza.
* SYCYLIA
* Katedra w Cefalu, od 1131.
* Katedra w Monreale, 1174-1189.
* Capella Palatina w Palermo, 1131-1143.
• ZAŁOŻENIA PORTALOWE WE FRANCJI I ITALII
RZEŹBA ARCfl I.TIE Kł Olfól ICZN A F?OŁU DNI O WEOłFRAf^lBfil
• Dość płaska,
• Wielkoformatowa
• Symbolika Bram Raju w portalach i na kapitelach
• Portale jako odrębna część fasady
• Na kapitelach często program moralizatorski soterologiczny (?)
LANGWEDOCJA
• Stolica Tuluza (położona na trasie do Composteli) promieniuje na Moissac i Souillac
• Trzy fazy rozwoju rzeźby architektonicznej
TULUZA, ST - SERNIN, PORTE DES COMPTES ok. 1060
• Portal Książęcy, konsekrowany przez Urbana II
• I faza
• Wzory w Hiszpanii (portal bliźni)
• Surowe archiwolty, zwieńczenie gzymsem, zoomorficznym fryzem i płutkim dachem
• Motyw dwóch lwów, jakby doklejone do muru
• Ornamentalnie potraktowane kapitele z motywami figuralnymi: demonami (uwięziona postać ludzka) i dwa z przypowieścią o Łazarzu, bogaczu - jawna symbolika przejścia do nieba
TULUZA, ST - SERNIN, PORTE MIEGEN/ILLE 1118
• Elewacja południowa
• III faza rozwoju rzeźby we Francji
• Typ uskokowy portalu, dość głęboki
• Fryz kroksztynowy występuje przed lico muru
• Dwuczłonowy tympanon
• W narożach płaskorzeźby z aniołami
• TYMPANON Z WNIEBOWSTĄPIENIEM - Jezus z aniołami, niżej w nadprożu apostołowie, ruchliwość, regularna
wertykalna kompozycja, izokefalizm (głowy na tej samej wysokości), duże gładkie powierzchnie, kuliste głowy o
wydłużonych twarzach, skręt ciał przebijających przez szaty
• W kroksztynie tympanonu - muzykujący król Dawid, charakterystyczne ułożenie nóg - kolana na zewnątrz, stopy do środka, jakby skrzyżowane
MOISSAC, ST - PIERRE, portal południowy
• Głęboki, otwarta i obudowana kruchta z gzymsem
• W ościeżach przedstawienia figuralne, pole tympanonu wypełnione płaskorzeźbami
• Ornamentalne łuki archiwolty
• Nadproże z rozetami
• Portal główny - TYMPANON Z ADORACJĄ TRONUJĄCEGO CHRYSTUSA 1110-25: wizja apokaliptyczna, triumf Chrystusa w otoczeniu starców apokaliptycznych, trzy strefy z apokaliptycznymi symbolami oddzielone nieregularnym gzymsem, gesty i linie prowadzone tak, żeby skupić uwagę na Chrystusie, który jako jedyny jest nieporuszony, hieratyczny, symbole bestii, relief niemal się odrywa, charakterystycznie skrzyżowane nogi, w filarze środkowym splecione figury lwów (trumeau)
• płynne fałdy, blokowość, ostre cięcie, szczegóły wykończone bordiurą i imitacją kaboszonów, rysy twarzy zbliżone do tuluzańskich
SOUILLAC, SAINTE-MARIE 1120 - 35
• portal z paradiżem bez tympanonu, ale łuki z reliefami nad wejściem
• filar dźwigający łuk paradiżu z dekoracją zoomorficzną, w węgarach płyty z przedstawieniami proroków
• narastanie ekspresji
PROWANSJA
lubiejaszczury