1.Prawa uniwersalne - dotyczą zarówno MSG jak i innych dziedzic ekonomii. Zasada przewagi względnej (zasada kosztów względnych lub kosztów komparatywnych) ta zasada wprowadzona została przez klasyków ekonomii.
-Prawo uniwersalne wyjaśnia jak powinien postępować kraj, aby odnieść jak największe korzyści z handlu zagranicznego.
-Prawo uniwersalne to teoria mnożnika lub super mnożnika eksportowego – to prawo zostało wprowadzone przez Keynesa na początku XX w i ten mechanizm mnożnikowy wyjaśnię korzyści, jakie przyniesie gospodarce zadziałanie początkowego impulsy pobudzającego gospodarkę do wzrostu gospodarczego. Przy założeniu, że w gospodarce istnieją niewykorzystane moce wytwórcze.
2.Prawa specyficzne – są one specyficzne wyłącznie dla MSG. Wśród tych praw wyróżniamy prawa rządzące przepływami towarowymi. Druga grupa praw dotyczy praw rządzących przepływem usług w skali międzynarodowej. Trzecia grupa dotyczy praw przepływów czynników produkcji (technologie, kapitał, siła robocza)
Doktryna merkantylizmu ta doktryna zrodziła się na przełomie XVI i XVII w. Twórcami tej doktryny byli ekonomiści z krajów europy zachodniej (Niemcy Holandia) w jednym byli zgodni, wszyscy uważali ze tylko wtedy kraj odniesie korzyści z handlu, gdy będzie miał dodatni bilans handlowy.
Państwo powinno ingerować w gospodarkę i handel zagraniczny. Powinno wspierać export(subwencje exportowe), z drugiej strony państwo powinno ograniczać import.
Klasyka ekonomii ( Smith, Lorenz, Ricardo) teoria klasyczna; różnica między tą teoria a merkantylistami polegała na roli państwa; państwo nie powinno ingerować w rynek i handel zagraniczny.
Zasada kosztów absolutnych, która twórca był A. Smith. Zgodnie z tą zasadą kraj wówczas odniesie korzyści z handlu, jeżeli będzie się specjalizował w produkcji i następnie w eksporcie tych towarów, które może wytworzyć po absolutnych niższych kosztach. Te koszty były liczone przez Smitha nakładami pracy. Te różnice w kosztach wg klasyków wynikają z warunków produkcji.
Torrens i Ricardo – Ci ekonomiści rozwinęli zasadę kosztów absolutnych w ramach kosztów komparatywnych (względnych, inaczej przewagi względnej) – pierwsza zasada równowagi.
Szkoły neoklasycznej a mianowicie Heckscher i Bertil Ohlin oraz Paul Samuelson. Tych ekonomistów uważamy za neoklasyków. Twórcy teorii obfitości zasobów. Podstawową przesłanka do rozwoju handlu międzynarodowego jest występowanie miedzy krajami relatywnych różnić w kosztach i cenach. Powtórzyli, co mówili klasycy. Natomiast neoklasycy inaczej wyjaśniali różnice pomiędzy kosztami a cenami. Wg neoklasyków o kosztach decyduje wyposażenie w dwa podstawowe czynniki produkcji:
A)Kapitał
b)Siła robocza
Kraj, który posiada dobrze rozwinięte te dwa czynniki powinien się specjalizować w produkcji i eksporcie dóbr kapitałochłonnych i pracochłonnych.
Teoria obfitości zasobów – każdy kraj powinien eksportować towary, których produkcja wymaga większego zastosowania bardziej obfitego i z związku z tym tańszego czynnika produkcji, importować zaś towary, których produkcja wymaga większego zastosowania mniej obfitego i związku z tym droższego czynnika produkcji. Tą teoria neoklasyczna zajmowali się ekonomiści Leonkief – odkrył paradoks a mianowicie badał on gospodarkę USA po II Wojnie Światowej. Uważał, że chociaż wynagrodzenie za prace jest jedno z najwyższych na świecie to Stany Zjednoczone specjalizowały się w eksporcie dóbr pracochłonnych. Dlatego trzeba patrzeć nie tylko na koszty pracy, ale na strukturę zatrudnienia, ponieważ w tej strukturze większy udział mieli pracownicy lepiej wykształceni niż w innych krajach.
Ekonomista, który rozwiną teorie neoklasyczna był Marshall, który to wprowadził model pokazujący, kiedy kraje powinny prowadzić wymianę między sobą.
Teorie współczesne
Teorie współczesne dzielimy na trzy grupy:
1.Teorie neoczynnikowe – było to rozwiniecie teorii neoklasycznej polegające na tym, że w tej teorii bierze się nie tylko dwa czynniki produkcji kapitał i siłę robocza, ale wszystkie czynniki produkcji.
2.Teorie neotechnologiczne – wśród nich dominują teorie:
a)Luki technologicznej
b)Cyklu życia produkcji
Teoria luki technologiczne - wg tej teorii ten kraj odniesie większe korzyści z handlu, który to wcześniej wprowadzi i rozwinie nowe technologie. Po pierwsze odniesie większe korzyści, ponieważ przez nowe technologie obniży koszty produkcji, ale po drugie dzięki nowym technologiom kraj może wprowadzić na rynek nowe produkty, których inne kraje nie posiadają i w takim przypadku ten kraj będzie przez pewien czas monopolistą.
Teoria cyklu życia produktu – wg tej teorii dany produkt przechodzi przez trzy fazy swojego życia. Mianowicie:
a.Fazę innowacyjną – w tej fazie produkt jest jeszcze wytwarzany w małych ilościach głownie na rynek wewnętrzny, a cena tego produktu jest jeszcze wysoka, a technologia ciągle ulepszana
b.Fazę dojrzewania – w tej fazie następuje szybkie zwiększanie produkcji a co za tym idzie obniża się cena produktu, następuje doskonalenie jaskości oraz następuje upowszechnienie technologii
c.Fazę standaryzacji - w tej fazie produkt jest wytwarzany na podstawie już zunifikowanej technologii, ale w krajach i regionach gdzie koszty produkcji są najniższe
3.Teorie podażowo – popytowe:
a.Teoria podobieństwa preferencji – ta teoria próbowała wyjaśnić takie zjawisko jak wymianę, która się dokonuje miedzy krajami blisko siebie położonymi, ale krajami podobnie rozwiniętymi, posiadającymi podobne koszty produkcji
b.Teorie zróżnicowania produktów – dopatruje się przyczyn handlu międzynarodowego w tym, iż szybko rośnie liczba produktów będących przedmiotem wymiany. Te same produkty mogą być inaczej postrzegane ze względu na kraj pochodzenia, na walory estetyczne danego produktu, ale tez walory zdrowotne jakościowe itp. W takim przypadku z jednego produktu można zrobić wiele rożnych produktów np. Czekolada
c.Teorie handlu wewnątrzgałęziowego – ta teoria zakłada, iż kraje odnoszą korzyści, ponieważ specjalizują się, a także kooperują miedzy sobą, ale ta specjalizacja staje się nie międzygałęziową, ale specjalizacją wewnątrzgałęziową.
Czynniki określające międzynarodowy podział pracy:
1.Czynniki strukturalne - związane były i są z niejednolitym wyposażeniem poszczególnych krajów w zasoby:
-Bogactw naturalnych
-Pracy
-Kapitału.
Różnice w zasobach bogactw naturalnych odegrały ważną role w momencie kształtowania się kierunków międzynarodowego podziału pracy. Główną role odegrały czynniki strukturalne. Kraje np. które posiadały kopaliny zaczęły się specjalizować w eksploatacji tych zasobów itp.
Wyposażenie w zasoby pracy (kolejny składnik) kształtował się tak jak mówili neoklasycy. Kraj, który posiadał duże zasoby siły roboczej - specjalizacja w dobra pracochłonne i na odwrót. Obecnie większe znaczenie ma wydajność pracy niż zasoby siły.
2.Czynniki techniczne - zaczęły odgrywać znaczącą role w okresie rewolucji przemysłowej, czyli wprowadzanie wynalazków, zastępowanie ludzi maszynami itp. Rewolucja przemysłowa doprowadziła, iż doszło do dwubiegunowego podziału pracy. Z jednej strony kraje, które uczestniczyły w tej rewolucji – stały się krajami uprzemysłowimy i awansowały na mapie gospodarczej świata. Z drugiej strony zostały kraje przy specjalizacji surowcowej lub rolniczej. Teraz mamy rewolucje naukowo – techniczną. Kraje, które szybciej wprowadzają nowe technologie szybciej się rozwijają i szybciej awansują na mapie gospodarczej świata. Np. kraje azjatyckie. Nakłady na badania są tam bardzo wysokie, co spowodowały bardzo szybki rozkwit gospodarki.
3.Czynniki Instytucjonalne - możemy wyróżnić: Ustrój polityczny, Politykę gospodarcza ,Traktaty i umowy międzynarodowe.
Ustrój polityczny jest związany z polityka gospodarcza, możemy tutaj znaleźć taka korelacje, jeżeli ustrój demokratyczny to kraje te prowadza politykę bardziej liberalną. W ustroju totalitarnym występuje polityka protekcjonizmu, interwencjonizm, zamykania się na inne kraje.
Traktaty i umowy międzynarodowe - mogą mieć charakter dwustronny – umowa pomiędzy dwoma krajami. Obecnie częściej porozumienia wielostronnymi. Ważny układ ogólny w sprawie taryf celnych i handlu (GAT) który przekształcił się w WTO.
4.Czynniki koniunkturalne – które maja charakter krótko okresowy i działania tych czynników związane jest z cyklami koniunkturalnymi. Pewna prawidłowość w momencie szybkiego wzrostu gospodarczego następuje wtedy zazwyczaj tendencja otwierania się gospodarki na handel. Odwrotna sytuacja w okresach recesji kryzysu, czyli zamykanie gospodarki, państwo częściej interweniuje itp.
Aby ukształtował się międzynarodowy podział pracy musi występować komplementarność struktur gospodarczych. Wzajemne dopasowanie tych struktur w obrębie dwóch lub większej liczby krajów.
Metody zwiększania komplementarności struktur gospodarczych:
1.Międzynarodowa specjalizacji produkcji – rozumiemy, jako ograniczanie asortymentu wytwarzanych wyrobów lub liczby realizowanych procesów technologicznych w celu zwiększenia serii produkowanych wyrobów oraz zwieszenia afektywności posiadanych czynników produkcji. Możemy wyróżnić rożne rodzaje specjalizacji:
- międzygałęziowa
- wewnątrzgałęziowa: pionowa i pozioma
2.Międzynarodowa kooperacja w produkcji - inaczej specjalizacja uzgodniona z partnerami zagranicznymi
- specjalizacja nie tworzy się samoistnie tylko przy współpracy z partnerami
Kooperacja w produkcji może mieć charakter:
--Dwustronny
--Wielostronny (kraje ustalają swoje specjalizacje)
3.Produkcja na wielką skale - jest tutaj następstwem do dążenia do osiągnięcia optimum pod względem technicznym, ale również pod względem ekonomicznym
Optimum techniczne – wiąże się z tym, że pewne procesy techniczne są nie podzielne i wymagają rozwoju produkcji o określonych ilościach np. wytop stali w dużym piecu i ciągle.
Optimum ekonomicznego - doży do osiągnięcia korzyści skali.
4.Produkcja wielkoseryjna – czyli wydłużanie serii produkowanych wyrobów. Ten czynnik odgrywa obecnie bardzo mała albo już wcale nie jest brany pod uwagę. Teraz jest tendencja do skracania życia produktu.
Przyczyny zwiększania się udziału usług:
1.Zwiększanie się długości życia (przyczyny demograficzne)
2.Większy udział osób wykształconych (przyczyny społeczne)
3.Zwiększenie wykształconych kobiet (przyczyny społeczne)
4.Ekonomiczny (przyczyny ekonomiczne)
5.Wzrost gospodarczy (przyczyny ekonomiczne)
6.Prywatyzacja i regulacja (przyczyny polityczno-prawne)
Dlaczego kapitał przepływał w skali międzynarodowej?
1.Są zróżnicowane stopy zysku np. rożne stopy procentowe(kapitał napływa do kraju gdzie są wyższe stopy % i wyższe stopy zysku; przede wszystkim tam będzie napływał kapitał krótkoterminowe najczęściej). Przepływy kapitału spekulującego szacuje się na 2-3 bln $ dziennie.
2.Niestabilność systemy walutowego w danym kraju ( odpływa w takim kraju kapitał)
3.Bezpieczeństwo lokat (np. banki szwajcarskie)
4.Chęć przejmowania przedsiębiorstw do innych krajów
5.Budowa fabryk przepływ kapitału od podstaw np. inwestycje typu greenfield – dlatego że są niższe koszty pracy w danym kraju, są surowce w danym kraju, aby pokonać bariery importowe, jakie są w danym kraju (np. cła)
Rożne formy przepływu kapitału
Kryteria podziału przepływu kapitału:
1.Kryterium formy lokat – możemy wyróżnik kapitał:
a)Pożyczkowy – są to wszelkiego rodzaju pożyczki, kredyty udzielane przez jedne kraje drugim.
b)Produkcyjny
-Pośrednio produkcyjny (inwestycje pośrednie lub inwestycje portfelowe) - inwestor kupuje udziały, akcje, ale w takiej ilości, że nie pozwala to mu na przejęcie kontroli nad dana firmą.
-Bezpośredniej produkcyjny –może być kapitałem buy out - w tym przypadku inwestor zakupuje udziały i akcje, ale w takiej ilości, że może przejąć udział nad daną firmą. Green field –inwestycje od podstaw i buduje od podstaw np. firma telewizorów LCD pod Toruniem
2.Kryterium własności:
a.Kapitał prywatny np. osób prywatnych, przedsiębiorstw, banków - historycznie najstarsza forma wywozu kapitału
b.Państwowy kapitał - jako podmiot wywozu kapitału państwo zaczęło występować po I wojnie światowej
c.Kapitał organizacji międzynarodowych – nabrał znaczenia po II wojnie światowej np. Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Bank Światowy
3.Kryterium czasu - na jaki czas jest wywożony kapitał
a)Krótko - do 1 roku; najważniejszą role odgrywa kapitał spekulacyjny
b)Średnio – terminowy 2-5 lat
c)Długo - powyżej 5 lat; np. kapitał produkcyjny
Skutki dla eksportera netto:
1.Powoduje utratę części inwestycji, które byłoby prowadzone w tym kraju, ale są prowadzone gdzie indziej
2.Zmniejsza się ilość kapitału w kraju, a to powoduje wzrost stóp % - następstwo droższe kredyty i inwestycje w kraju spadają
3.Powoduje wzrost eksportu towarów i usług – cześć firm, które zainwestowały za granicą może importować z kraju macierzystego jakieś inne produkty potrzebne do danej inwestycji
4.Spadek kursu waluty krajowej – DEPRECJACJA – zwiększa się atrakcyjność eksportu a maleje importu
5.Pogarsza się bilans obrotu kapitałowych w tym kraju, ponieważ kapitał z kraju wypływa, ale poprawia się bilans obrotów bieżących
Dla kraju importera netto – odpływ kapitału powoduje skutek odwrotny:
1. Poprawia się bilans obrotów kapitałowych
2. Pogarsza się bilans obrotów bieżących
Technologia i myśl naukowo techniczna – jest to całokształt wiedzy i informacji znajdującej zastosowanie w procesie produkcji dóbr i usług.
Znaczenie:
1. Dzięki technologiom tworzy się nowe dziedziny, metody wytwarzania
2. Można bardziej efektywnie wykorzystywać inne czynniki produkcji: kapitał, siłę roboczą
Żaden kraj nie specjalizuje się we wszystkich dziedzinach tylko w tych, które są mu potrzebne.
Technologia i myśl naukowo techniczna - jako przedmiot transferów w skali międzynarodowej może występować w dwóch postaciach:
1. Wiedza techniczno - produkcyjna
2. W formie informacji pisanej lub niepisanej – czysta postać technologii
3. W formie dóbr rzeczowych – maszyn, urządzeń zaawansowanych technologicznie, w których to maszynach, urządzeniach jest zawarta uprzedmiotowiona postać technologii
Transfer technologii możemy podzielić na dwa rodzaje transferów:
1.Transfer na zasadach handlowych – podstawowa forma:
a)Sprzedaż licencji patentów
b)Sprzedaż maszyn i urządzeń z połączeniu z nowoczesnymi technologiami, jakie zostały zastosowane w tych produktach
c)Przepływ technologii zagranicznych, inwestycji bezpośrednich
2.Transfer na zasadach nie handlowych:
a)Przy okazji migracji siły roboczej – DRENAŻ MUZGÓW
b)Przy okazji wyjazdów na sympozja, stypendia, konferencje
c)Książki, prasę
d)Pomoc technologiczna na zasadzie sojuszy wojskowych itp.
e)Wywiad, szpiegostwo
NARZĘDZIA POŚREDNIE:
1.Kurs walutowy
‘2.Stopa procentowa’
Podział ze względu na amplitudą wahań:
a)Sztywny – kurs ustalany przez państwo – Bank Centralny, nie podlega wahaniom i dłuższym okresie czasu. Raczej nie występowały trwale w dłuższych okresach
b)Stały – dominował w gospodarce światowej. Jest to kurs ustalany przez państwo, ale w przeciwieństwie do sztywnego dopuszcza się pewną amplitudę wahań. (+/- 1% à XIX wiek, potem 2,25%, w połowie lat 70 XX wieku: ustalono kurs płynny)
c)Zmienny/ Płynny – kurs ustalany przez rynek. Zależy od podaży i popytu na waluty obce, w związku z tym muszą być źródła podaży i popytu. Źródła podaży: wpływy z eksportu towarów i usług, odsetki otrzymywane z zagranicy, transfery z zagranicy, kredyty z zagranicy, zagraniczne inwestycje bezpośrednie, portfelowe, napływ kapitału krótkoterminowego, spekulacyjnego, spadek rezerw oficjalnych banku centralnego à Bank Centralny wypuszcza rezerwy na rynek. Źródła popytu – analogicznie odwrotnie.
BC wypuszcza waluty na rynek à złotówka się umacnia
BC skupuje à złotówka się umacnia.
Rodzaje kursu płynnego:
--Kurs zmienny regulowany – kurs ustalany przez rynek na poziom którego w sposób pośredni wpływa państwo
--Kurs zmienny swobodny – kurs wyłącznie kształtowany przez rynek, na który państwo nie oddziałuje ani w sposób bezpośredni ani pośredni
...
natala4443