21
OCENA RYZYKA ZAWODOWEGO
- MECHANIK SAMOCHODOWY,
- BLACHARZ,
- LAKIERNIK, POMOCNIK LAKIERNIKA,
- PRACOWNIK ADMINISTRACYJNO-BIUROWY,
- KIEROWCA,
Wstęp.
Zapewnienie bezpiecznego wykonywania pracy w zakładach przemysłowych jest w Polsce usankcjonowane prawnie. Zgodnie z artykułem nr 226 znowelizowanego Kodeksu pracy, pracodawca jest zobowiązany do informowania pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywanymi czynnościami oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami w środowisku pracy.
Ryzyko zawodowe zgodnie z § 2 pkt. 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa pracy jest to prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych z wykonywaną pracą, powodującą straty, a w szczególności wystąpienie u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub sposobu wykonywania pracy.
Przeprowadzona ocena ryzyka stanowi podstawę do zastosowania przez pracodawcę organizacji pracy i stworzenia stanowisk pracy zabezpieczających pracowników przed zagrożeniami wypadkowymi oraz oddziaływaniem czynników szkodliwych i uciążliwych dla zdrowia. Ocena ryzyka jest także podstawą do identyfikacji i likwidacji przez pracodawcę zagrożeń dla zdrowia i życia pracowników, poprzez zastosowanie odpowiednich technologii, urządzeń, materiałów i substancji niepowodujących takich zagrożeń. W przypadkach w których ograniczenie ryzyka tą drogą jest niemożliwe pracodawca ma obowiązek zastosować odpowiednie środki ochrony zbiorowej, a w ostateczności – środki ochrony indywidualnej.
Pierwszym etapem w analizie ryzyka jest zebranie informacji dotyczących:
a. charakterystyki stanowiska pracy (lokalizacja, realizowane zadania),
b. charakterystyki osób pracujących na stanowisku ze szczególnym uwzględnieniem kobiet w ciąży, młodocianych, osób niepełnosprawnych,
c. stosowanych technologii i używanych materiałów,
d. wykonywanych czynności oraz czasu ich wykonywania,
e. źródeł zidentyfikowanych zagrożeń,
f. możliwych skutków zagrożeń,
g. stosowania środków ochronnych,
h. występowania chorób zawodowych, wypadków, itp. na analizowanym stanowisku.
Następnym etapem jest identyfikacja zagrożeń, która powinna obejmować:
a. określenie czynników szkodliwych i niebezpiecznych występujących na stanowisku pracy i ustalenie w jaki sposób mogą one oddziaływać na pracownika,
b. określenie wartości czynników szkodliwych i niebezpiecznych,
c. ustalenie czasu lub częstotliwości ekspozycji pracownika na zagrożenie,
d. określenie liczby osób narażonych.
Aby określić zagrożenie związane z występowaniem czynników szkodliwych należy ustalić listę tych czynników i zebrać niezbędne dane o ich właściwościach.
Równolegle z identyfikacją zagrożeń powinna być prowadzona wstępna ocena ich potencjalnych skutków. Przy prowadzeniu oceny należy skoncentrować się na najistotniejszych zagrożeniach mogących być przyczyną poważnych urazów lub chorób zawodowych.
Trzecim etapem w procesie analizy ryzyka jest oszacowanie ryzyka. Obejmuje ono przyporządkowanie miar poszczególnym elementom ryzyka – prawdopodobieństwu urazu i ciężkości urazu lub pogorszenia się stanu zdrowia (skutków).
Wyniki oszacowania ryzyka można przedstawiać w różny sposób. Zaleca się jednak takie skale, których stosowanie nie wymaga szerokiej wiedzy eksperckiej.
W normie PN-N-18002 przedstawiona jest trójstopniowa skala szacowania ryzyka.
PRAWDOPODOBIENSTWO ZDARZENIA
mała
średnia
duża
małe
średnie
Prawdopodobne
duże
Wysoce prawdopodobne
1. Ciężkość następstw
a. Mała: „urazy i choroby, które nie powodują długotrwałych dolegliwości i absencji w pracy. Są to czasowe pogorszenia stanu zdrowia, takie jak niewielkie stłuczenia, zranienia, podrażnienia oczu, objawy niewielkiego zatrucia, bóle głowy, itp.”.
b. Średnia: „urazy i choroby, które powodują niewielkie ale długotrwałe lub nawracające okresowo dolegliwości i są związane z krótkimi okresami absencji. Są to np. zranienia, oparzenia II-stopnia na niewielkiej powierzchni ciała, alergie skórne, nieskomplikowane złamania, zespoły przeciążeniowe układu mięśniowo-szkieletowego (np. zapalenie ścięgna)”.
c. Duża: „urazy i choroby, które powodują ciężkie i stałe dolegliwości lub śmierć. Są to np. oparzenia III stopnia, oparzenia II stopnia dużej powierzchni ciała, amputacje, skomplikowane złamania z następową dysfunkcją, choroby nowotworowe, toksyczne uszkodzenia narządów wewnętrznych i układu nerwowego w wyniku narażenia na czynniki chemiczne, zespół wibracyjny, zawodowe uszkodzenia słuchu, astma, zaćma, itp.”.
2. Prawdopodobieństwo urazu
a. Mało prawdopodobne: zalicza się te następstwa zagrożeń, które nie powinny nastąpić podczas całego okresu aktywności zawodowej pracownika.
b. Prawdopodobne: mogą wystąpić nie więcej niż kilkakrotnie w ciągu okresu aktywności zawodowej pracownika.
c. Wysoce prawdopodobne: mogą wystąpić wielokrotnie podczas aktywności zawodowej pracownika.
Dla takich wartości jak hałas, zapylenie czy oświetlenie, będących wartościami mierzalnymi, do oszacowania ryzyka można zastosować poniższą tabelę.
Wartość wielkości charakteryzującej narażenie (P)
P>Pmax
Pmax>P>0,5Pmax
ŚREDNIE
MAŁE
Pmax – wartość dopuszczalna wielkości charakteryzującej narażenie (NDS - najwyższego dopuszczalnego stężenia lub NDN – najwyższego dopuszczalnego natężenia).
Po oszacowaniu ryzyka wyznaczamy jego dopuszczalność. Znając wartość ryzyka (duże, średnie, małe) możemy stwierdzić czy jest ono dopuszczalne czy niedopuszczalne i na podstawie tego określić niezbędne działania dotyczące organizacji stanowiska pracy.
Możemy to zrobić przy pomocy tabeli poniżej.
OSZACOWANIE RYZYKA ZAWODOWEGO
DOPUSZCZALNOŚĆ RYZYKA ZAWODOWEGO
niedopuszczalne
Jeżeli ryzyko zawodowe związane jest z pracą już wykonywaną, działania w celu jego zmniejszenia należy podjąć natychmiast. Planowana praca nie może być rozpoczęta do czasu zmniejszenia ryzyka zawodowego do poziomu dopuszczalnego.
dopuszczalne
Zaleca się zaplanowanie i podjęcie działań, których celem jest zmniejszenie ryzyka zawodowego.
Małe
Konieczne jest zapewnienie, że ryzyko zawodowe pozostaje co najwyżej na tym samym poziomie.
Ostatnim etapem, który jest pochodną procesu oceny ryzyka, są działania korygujące, które mają na celu zredukować ryzyko do poziomu dopuszczalnego. Działań korygujących dokonuje się poprzez:
a. upewnienie się o istniejącym zagrożeniu i jego wielkości w wyniku sprawdzenia stanu technicznego wyposażenia przed jego użyciem, dokładną ocenę warunków w miejscu wykonywania zadań, dokonanie pomiarów ochronnych,
b. wyeliminowanie niepełnowartościowego materiału,
c. zastosowanie zabezpieczeń, osłon stających się przegrodą pomiędzy źródłem zagrożenia a organizmem człowieka,
d. zastosowanie niezbędnych środków ochrony indywidualnej przez poszczególnych pracowników,
e. opracowanie szczegółowych procedur bezpiecznego wykonywania poszczególnych czynności pomimo zagrożenia,
f. zapewnienie pracownikom specjalnej wiedzy, umiejętności oraz sprzętu pozwalającego na bezpieczne wykonanie czynności.
Przy redukcji ryzyka należy kierować się zasadą, aby w pierwszej kolejności eliminować zagrożenie, mogące powodować najcięższe skutki. Następnie redukujemy prawdopodobieństwo wystąpienia urazu lub pogorszenia stanu zdrowia. Po wprowadzeniu zmian korygujących należy dokonać ponownej analizy i oceny ryzyka.
- BLACHARZ
Charakterystyka stanowiska pracy
Stanowisko pracy mechanika samochodowego, blacharza i lakiernika znajduje się na terenie pomieszczeń napraw zakładu pracy. Przedmiotem działalności firmy jest naprawa samochodów, wykonywanie prac blacharskich i lakierniczych. Miejsce pracy mechanika samochodowego i lakiernika oświetlane jest światłem dziennym jak i ogólnymi źródłami sztucznymi. W warsztacie znajdują się otwory okienne zapewniające wentylację naturalną oraz otwory drzwiowe umożliwiające swobodny wjazd samochodów. Praca na stanowisku mechanika samochodowego i lakiernika odbywa się w systemie jednozmianowym a pracownikiem zatrudnionym w charakterze mechanika samochodowego i lakiernika jest mężczyzna.
Mechanik samochodowy i lakiernik został wyposażony przez pracodawcę w odzież roboczą oraz środki ochrony indywidualnej (ochronniki słuchu, rękawice, półmaski filtrujące). W trakcie ośmiogodzinnego cyklu pracy mechanik samochodowy i lakiernik pracuje około 450 minut przy diagnostyce i naprawie samochodów. Pozostały czas przeznacza na porządkowanie stanowiska i przerwę.
Szacowanie ryzyka mechanika samochodowego i blacharza związanego z czynnikami niebezpiecznymi.
Lp.
Zagrożenie
Źródło zagrożenia (przyczyna)
marcel28ko